Psikoteknik değerlendirme nedir?
Psikoteknik değerlendirme, bir sürücünün araç kullanırken ihtiyaç duyduğu dikkat, algılama, tepki hızı, el-göz koordinasyonu ve karar verme gibi becerilerini ölçen, bilgisayar destekli testlerden oluşan bir değerlendirmedir. Testler sonucunda düzenlenen rapor, sürücünün bu açılardan araç kullanmaya uygun olup olmadığını gösterir.
Psikoteknik, SRC belgesinin yerine geçmez; SRC de psikoteknik raporunun yerine geçmez. İkisi ayrı belgelerdir ve ticari sürücülükte ikisi de aranır.
Kimlerin psikoteknik raporuna ihtiyacı var?
- Ticari araç sürücüleri: Otobüs, minibüs, servis, kamyon, tır ve benzeri araçlarla ticari taşımacılık yapan sürücülerden geçerli psikoteknik raporu istenir. Bu rapor ticari sürücüler için genellikle 5 yılda bir yenilenir.
- Ceza puanı nedeniyle ehliyetine el konulanlar: Mevzuatta belirtilen koşullarda, ehliyetin iadesi için psikoteknik değerlendirme şartı aranır.
- Alkollü araç kullanma nedeniyle ehliyeti alınanlar: Tekrarlanan ihlallerde ehliyetin geri verilmesi için psikoteknik değerlendirme ve ilgili eğitimler istenir.
- İşveren talebi: Pek çok lojistik ve taşımacılık firması işe alımda güncel psikoteknik raporu ister.
Raporun gerekip gerekmediğinden emin değilseniz, durumunuzu telefonda kısaca anlatmanız yeterli; doğru yönlendirmeyi yaparız.
Testlerde neler ölçülür?
| Ölçülen beceri | Ne anlama gelir? |
|---|---|
| Dikkat | Birden fazla uyarıyı aynı anda takip edebilme, dikkati uzun süre koruyabilme |
| Algılama | Hız, mesafe ve derinlik algısı; trafikteki değişiklikleri doğru fark etme |
| Tepki süresi | Görsel ve işitsel uyarılara hızlı ve doğru tepki verme |
| El-göz-ayak koordinasyonu | Direksiyon, pedal ve vites gibi kontrolleri eş zamanlı kullanabilme |
| Karar verme | Beklenmedik durumlarda doğru ve hızlı seçim yapabilme |
Testler, ekran karşısında özel bir klavye, pedal ve kontrol düzeneğiyle yapılır. Başlamadan önce her testin nasıl yapılacağı anlatılır ve deneme imkânı verilir.
Süreç nasıl işler?
- Randevu: Telefon ya da WhatsApp üzerinden size uygun gün ve saati belirleriz.
- Kimlik ve bilgi kontrolü: Kimlik kartınızla gelmeniz yeterlidir. Ehliyet iadesi için başvuruyorsanız ilgili evrakı da getirin.
- Testler: Uzman eşliğinde bilgisayar destekli testler uygulanır.
- Değerlendirme ve rapor: Sonuçlar değerlendirilir ve raporunuz düzenlenir.
Teste hazırlanırken
- Bir gece önce iyi uyuyun; yorgunluk tepki süresini doğrudan etkiler.
- Teste aç gelmeyin, ama ağır bir yemekten hemen sonra da girmeyin.
- Alkol ve uyku yapan ilaçlardan uzak durun; düzenli kullandığınız bir ilaç varsa bunu bildirin.
- Gözlük veya lens kullanıyorsanız yanınızda getirin.
- Acele etmeyin: Talimatları dikkatle dinleyin, deneme bölümünü iyi değerlendirin.
Psikoteknik testlerine nasıl hazırlanacağınızı blog yazımızda daha ayrıntılı anlattık.
SRC ve psikoteknik birlikte
Ticari sürücülüğe yeni başlayacaksanız, SRC eğitiminizi ve psikoteknik değerlendirmenizi aynı adreste planlayarak zamandan tasarruf edebilirsiniz. Kursa kayıt aşamasında genellikle psikoteknik raporu istenmez; ancak işe başlarken ve denetimlerde geçerli bir rapor taşımanız gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Psikoteknik raporu kaç yıl geçerlidir?
Ticari araç sürücüleri için psikoteknik raporu genellikle 5 yılda bir yenilenir. Ehliyet iadesi amacıyla alınan raporların kullanım koşulları ilgili mevzuata göre değişebilir.
Psikoteknik testinden kalınır mı?
Test sonucunda araç kullanmaya uygunluk değerlendirilir. Uygun bulunmayan sürücüler, mevzuatta belirtilen süre sonra tekrar değerlendirmeye girebilir. İyi uyumak ve dinlenmiş gelmek sonucu olumlu etkiler.
Testler ne kadar sürer?
Test bataryası genellikle kısa bir bilgilendirme dahil yaklaşık bir saat içinde tamamlanır; süre kişiden kişiye değişebilir.
Psikoteknik raporu olmadan ticari araç kullanırsam ne olur?
Karayolları Trafik Kanunu kapsamında psikoteknik raporu bulunmayan veya süresi geçmiş sürücüye idari para cezası uygulanır. Sürücüyü çalıştıran işletme de sorumluluk altındadır.
SRC kursuna kayıt için psikoteknik raporu şart mı?
Kayıt ve sınav aşamasında genellikle istenmez. Ancak ticari sürücü olarak çalışmaya başladığınızda geçerli bir psikoteknik raporunuzun olması gerekir.